تماس با من
پروفایل من
آرشیو وبلاگ
      یادداشت های اهور (یادداشت های منصوره اشرافی درباره هنر و ادبیات)
حق و قدرت و رابطه آنها با خوراک فکری جامعه نویسنده: - جمعه ۱۳۸٧/۳/۳

اینکه تبعات چاپ کتاب برای ناشر و نویسنده چیست بحثی مفصل است که بماند برای بعد ...

اینکه  کتاب و کتابخوان و کتابفروش و نویسنده و ناشر چه می گویند و چه می خواهند و چه می کنند و چه باید بکنند و چه نباید بکنند بحثی مفصل است که بماند برای بعد...

اینکه چه کسانی از اینهایی که در بالا نام بردم حمایت می کنند و یا باید حمایت کنند و چه حق و حقوقی دارند و  چه کسی و یا کسانی باید این حق و حقوق را به آنها بدهند و یا خودشان به زور مطالبه کنند  بحثی مفصل است که بماند برای بعد...

اما اینکه چه کسانی به جای حمایت از کسانی که ازشان نام بردم  فقط کاری که کرده اند این بوده که سنگی جلوی پا بیندازند ... دررابطه  با سنگ اندازان و رفتارهای غیر قانونی برخی سودجویان و غیر سودج.یان که مثلن می خواهند به نحوی اشاعه فرهنگ کنند! بد نیست  هشدار یک ناشر جوان را هم بخوانیم. هشداری در این رابطه که واقعن این ره که میرویم به ترکستان است یا به ...؟

اما سوالی که برای من مطرح شده این است که در شرایط و وضعیت فرهنگی جامعه ما آیا حق تامین کننده خوراک فکری است یا قدرت؟ ایا قدرت در اینجا نباید راه های اجرایی درست و صحیح و قانونی برای دست یابی به این خوراک را تسهیل کند و یا جدا از این لااقل موانع موجود  برای دست یابی به این خوراک را از میان بردارد و پاسخی به نیاز های مردم در جهت فکری و فرهنگی دهد؟


آیا توان فکری عده ای انگشت شمار در اعمال نظر در مورد خوراک فکری جامعه از توان و صلاحیت شمار بسیاری از افراد جامعه که برای پاسخگویی به نیازهای خود و امثال خود دست به کار فرهنگی می زنند بیشتر است؟

به راستی ما در کجای جهان ایستاده ایم؟آیا وضعیت چاپ و نشر کتاب در جامعه ما یاد آور رابطه چوپان و رمه نیست؟

گفته شده است که مردم ما با کتاب قهرند. مردم ما انگیزه برای کتاب خواندن ندارند پس چرا دراوایل  انقلاب کتابهایی با تیراژ 100 هزار نسخه به چاپ رسیده اند؟اینها هم سوال بر انگیز است و قابل تامل . چرا که این مسایل با تمام مسایل اجتماعی در رابطه مستقیم قرار دارد. ایا پاسخ روشنی در این خصوص وجود دارد؟

می توانیم یک مقایسه ساده ای بکنیم بین تعداد بازدیدکنندگان از نمایشکاه های هر ساله کتاب و میزان کتب خریداری شده .ایا ما از فرهنگ روز اروپا و امریکا با خبریم؟  ایا این کتابها ترجمه و چاپ می شوند؟ایا دولت حمایت خاصی از کتابفروشی ها و کتابخانه ها و ناشران می کند؟ به راستی کانال ارتباطی ما در عرصه ادبیات با دنیای اطرافمان چیست؟نگاهی به اثار ترجمه شده در سالهای اخیر بیندازیم و نگاهی به ویترین کتاب فروشی ها .آیا دنیای ادبیات ما . دنیایی که ما از ادبیات جهان می شناسیم در همین نام ها خلاصه شده است؟

درست است که ما مردمی کهنه گرا ییم . درست است که جامعه ایرانی در مورد نویسندگان جدید ریسک نمی کند.یعنی خوانندگان ما  ترجیح می‌دهند هنوز اثار کافکا  _ برشت_ همینگوی_ مایا کوفسکی   را  به جای آثار  مثلا برنهارد ، بخوانند. زندگی نامه گابریل گارسیا مارکز یکی از معروف ترین کتاب هایی است که به فارسی ترجمه کرده اید. کتاب به تیراژ بیست هزار نسخه رسیده و یادداشت های زیادی هم درباره آن نوشته شده است.

ایا فکر کرده ایم که چقدر از ادبیات جهان عقب ایم؟ایا باید حتما نویسنده ای نوبل بگیرد تا ما او را بشناسم و کتابهایش را ترجمه و چاپ کنیم؟  و یا اینکه خبری در مورد نویسنده ای منتشر شود که با سیل استقبال مترجمان ایرانی مواجه شود.که انهم نه یک ترجمه بلکه ده ها ترجمه عجولانه و شتابزده از ان کتاب به بازار عرضه می شود.در طول سال حدود هفتاد الی صد هزار اثر ادبی چاپ اول در دنیا منتشر می‌شود. فکر می‌کنید چند تا از این کتاب‌ها به ایران می‌آید؟ فکر نمی کنم در طول سال به چند صد تا برسد.

وضعیت کتاب و کتابخوانی در کشورمان بسیار آشفته است. ما تابع مد هستیم. هر از گاهی یک نویسنده یا یک گونه ادبی مطرح می شود و بعد هم از یادها می رود. مثلا  پائولو کوئیلو که از "کیمیاگر" او دو ترجمه فارسی است که هرکدام بیشتر از بیست بار تجدید چاپ شده اند. در حالی که آن نویسندگانی در ادبیات آمریکای لاتین صاحب اعتبار هستند  که هیچ غرابت و سنخیتی با پائولو کوئیلو و آثار او ندارند. و از نظر ارزش ادبی بین اثار آنها فرسنگها  فاصله است.

اینجا مقوله ای مطرح می شود که در آ ن پای  رسانه های گروهی تا مجریان آن و متصدیان فرهنگ گرفته تا مترجم و ناشر و کتاب خوان همه به میان کشیده می شود.مولف چه عرضه می کند؟مترجم به سراغ چه کتابهایی می رود؟و فاکتورهایش برای ترجمه چیست؟ناشر به سراغ چه کتابهایی می رود و فاکتورهایش برای نشر چیست؟ارشاد بر چه کتابهایی خط بطلان می کشد و فاکتورهایش برای مجوز دادن چیست؟پخش کنندگان و کتابفروشی ها رویکردشان به چه کتابها و مقوله هایی است؟کتاب خوان به سراغ چه کتابهایی می اید و از چه کتابهایی رویگردان است و انتظارش از بازار اشفته کتاب چیست؟

اینها همه مقوله هایی است که نه همه انها در یک راستا حرکت می کنند بلکه ، چه بسا و اغلب حرکت آنها در جهت خلاف دیگری است.علاقه شخصی - سلیقه شخصی_ فروش بیشتر و ... چیزهایی است که به  می توان گفت وجه اشتراک همه این موارد بالاست.مترجم به عنوان یک واسطه فرهنگی بسیار مهم در ارتباط ما با دنیای اطرافمان است . اما  چه کسی فکری برای جیب او هم می کند؟

مترجم هم باید نان بتواند در بیاورد و هم دغدغه فر هنگی داشته باشد

مولف هم باید نان بتواند در بیاورد و هم دغدغه فر هنگی داشته باشد

ناشر هم باید نان بتواند در بیاورد و هم دغدغه فر هنگی داشته باشد

پخش کننده و کتابفروش هم باید نان بتواند در بیاورد و هم دغدغه فر هنگی داشته باشد

اما مسولان و متصدیان فرهنگ در جامعه نان دارند  قدرت هم دارند. اما  دغدغه فر هنگی چطور؟

وقتی ناشری از ممیزی کتاب ، از کتابسازی گلایه می کند و ایرادت یاد شده را در رده مشکلات صنفی بر می شمارد باید گفت: دقیقا مشکلات صنفی ناشران اولین ضربه اش به خود آنها و دومین ضربه اش به فرهنگ جامعه وارد می شود که این ضربه دومی خطرناک تر و مهلک تر و نابود کننده تر از اولی هست.

درست است که ممیزی کتاب از نظر ضربه های اقتصادی به ناشر صنفی است اما در ذات خود یک مسله کاملا اجتماعی و فر هنگی و عمومی است .

ناشر علاوه بر در نظر داشتن ابعاد اقتصادی در کارش  باید جنبه مهم تر قضیه یعنی ابعاد اجتماعی و فرهنگی قضیه را نیز مد نظر داشته باشید به عبارت دیگر اگر ممیزی کتاب به فرض محال به سود جیب ناشر اعمال میشد  کار خوبی بود؟ از طرف دیگر اثرات ممیزی  چقدر از نظر فرهنگی مخرب تر از اثرت صنفی آن است که نمونه اش همین کتابسازی هست و و و

و در نهایت و کلا اعتراض به ممیزی کتاب حتی اگر درقالب مسایل صنفی هم مطرح شود  بعد اجتماعی و فرهنگی  این قضیه مسله صنفی را تحت شعاع قرار می دهد و نمی توان از آن گریخت. چه بخواهیم و چه نخواهیم اعتراض به ممیزی یک اعتراض به قدرت محسوب خواهد شد حتی اگر در لفافه اعتراض صنفی باشد

پس اینجا مسله صنفی نشر با بقیه اصناف فرق می کند . چون ناشران عرضه کننده خوراک فکری جامعه هستند و هر مسله ای در رابطه با کار آنها ولو صد در صد صنفی رابطه مستقیم با فرهنگ و مردم دارد. چرا که رابطه نویسنده و هنرمند با مخاطب پیش و بیش از هر چیز از طریق ادبیات و هنر شکل می گیرد، به بیان دیگر واسطه ی اصلی کارفرهنگی و هنری ای است که به شکل کالای فرهنگی هنری ارایه می شود. هر چند که این رابطه مستلزم مسایل جانبی بسیاری است.مسایل جانبی ای که  رشته ای است از حق شروع شده به قدرت منتهی می گردد.

تولید اثر هنری کاری فرهنگی و فردی است، اما عرضه آن به دیگران کاری اقتصادی و جمعی است و تابع قواعد خاص بازار است.کتابی که برای آن تبلیغ نشود، چگونه می شود به دست خواننده اش برسد و پاسخگوی هزینه تولید مادی اش باشد؟

آنچه که از یک نظام اقتصادی _ فرهنگی سالم بر می اید رساندن صحیح  خوراک فکری جامعه به دست مصرف کننده است.در اینجا مهمترین مسله  سرمایه‌گذاری و تبلیغ است که اهرم های آن در دست قدرت است. کتاب هم کالایی مثل سایر کالاهاست که باید برای آن تبلیغ شود اما  ناشران کوچک نمی توانند برای تبلیغات سرمایه‌گذاری کنند.در نتیجه کتابشان به فروش نمی رسد و در نتیجه خود به خود بر اثر فشار اقتصادی محکوم به حذف می گردند.

 و این یکی از موضوعاتی که آسیب‌ بزرگ  به فضای نشر و جامعه ادبی وارد کرده است .و این در حالی  است که ناشرانی که به حرفه خود نه به عنوان کاسب بلکه به عنوان یک کار فرهنگی نگاه می کنند ولی در شرایط فعلی که ازتالیفهای نویسندگان باتجربه نیز استقبال نمی شود ناچار به انصراف ازنشراولین اثر نویسندگان و شاعران جوان می شوند . درصورتی که اگر از سوی دولت_ حمایت خاصی از تالیف و تحقیق داخلی صورت بگیرد می توانیم به آینده نشرخود امیدوار شویم .

پخش و توزیع نیز در کشور ما با مشکلات بسیاری روبرو است و آشفتگی در این حوزه مانع رسیدن کتاب های باارزش ناشران به مخاطبان می شود . نویسنده و ناشر برای تهیه و چاپ یک کتاب سختی زیادی را متحمل می شوند ولی نابسامانی در بازار توزیع تمام زحمات آنان را به هدر می دهد .

. از گزینش اثر و لزوم ترجمه و نیاز جامعه ادبی به آن گرفته تا ویرایش و حتی پخش کتاب. در چنین شرایطی وقتی عرضه از تقاضا زیادتر می‌شود کتاب هم به دست مخاطب نمی‌رسد.

 امروز اکثر کتاب‌هایی که چاپ می‌شود،به صورت درست و صحیح پخش نمی‌شوند و مراکز پخش به سختی کتابی را که احتمال فروش کم داشته باشد از ناشران قبول می‌کنند. این واقعیتی است که در حال حاضر فقط کتاب هایی در سیستم های پخش مورد استقبال قرار می‌گیرد که فروش آن تضمین شده باشد و این مشکلات پیچیده مقوله ای به نام نشر فراتر از آن است که در این اندک شمرده شود.

بخش دیگری از مشکلات حوزه نشر به پایین بودن فرهنگ کتابخوانی در ایران مربوط می شود که دلیل اصلی این امر را باید در مشکلات اقتصادی و فرهنگی اقشار متوسط و ضعیف جامعه جستجو کرد . و این در حالی است که در کشور ما سه برابر تعداد خوانندگان حرفه ای ، ناشر وجود دارد

تعداد نه هزار ناشر برای جامعه ای که تیراژ کتاب در آن به هزار هم نمی رسد چیزی در حد فاجعه است. ضمن آنکه هر سال بر تعداد انها افزوده می شود و اکثرا هم به دنبال ایجاد حرفه ای برای خود هستند نه پرداختن به یک دغدغه و کار فرهنگی مفید و پر ثمر.

از آن طرف چون تعداد ناشر زیاد شده تمام این آثار چاپ می‌شوند بدون اینکه روال عادی  خود را  در جهت رسیدن به دست مخاطب طی کنند.

مشکل دیگری که وجود دارد این است که اکثر مترجمان ما کتاب نمی‌خوانند. کتاب هم به ایران نمی‌آید.

مترجم باید دائم مطالعه کند چون در واقع نقش رهبری جامعه ادبی را دارد و اگر درست ترجمه نکند ضربه زننده  خواهد بود. اکثر مترجمان نسبتا خوب ما امروز فقط شهرت کتاب را معیار انتخاب خود قرار می‌دهند بعضی مترجمان ه فقط چند فصل اول کتاب را می‌خوانند و بعد بدون انکه تمام کتاب را خوانده باشند به ترجمه آن روی می اورند .. ما هنوز بسیاری از نویسندگان خوب جهان را نمی‌شناسیم در  حالی که اسم بعضی از نویسندگان مدام بر سر زبان هاست  چرا که ترجمه ها و گزینش اغلب سلیقه ای و تابع بازار و تابع شهرت نویسنده  است.

 

 اما جوابی برای این آیا ها و اما ها و اگر ها و باید ها و نباید ها بماند برای بعد...

  نظرات ()
مطالب اخیر شعر شعر شعر شعر شعر شعر شعر تامل شعر شعر
کلمات کلیدی وبلاگ شعر (۳۱٤) حاشیه زندگی (۱٦٠) یادداشت ادبی (۱۳٢) اجتماع (٧٩) خبر (٦٩) نقاشی (٤٦) نیما یوشیج (۳٠) زن (٢٩) ماهنامه رندان (٢٩) نشر (٢۳) وبلاگ نویسی (٢٢) دیدگاه هنری ادبی (٢٢) احمد شاملو (۱۸) این تاج خار (۱٥) ماهنامه مارال (۱٥) حسین جوان (۱٢) نشر شورآفرین (۱٢) فمنیسم (۱٢) علیرضا ذیحق (۱٢) نمایشگاه کتاب (۱۱) غزاله علیزاده (۱۱) ماهنامه ماندگار (۱۱) و خنیاگران چه غمین پرده می کشند بر اسرار این فریب (۱٠) مهرسان جوان (۱٠) مرگ خلاصه شد (۱٠) نفس های پنهان (۱٠) سیمون دوبوار (۱٠) خورشید من کجاست؟ (٩) فروغ فرخزاد (٩) دریغا از عشق (٩) میلان کوندرا (۸) وازنا (۸) سهراب سپهری (۸) انتخابات ریاست جمهوری (٧) سارتر (٧) معشوق بی صدا (٧) دالان ها (٧) سینما (٦) آنسل آدامز (٦) نرودا (٥) اکتاویو پاز (٥) سرور جوان (٥) موسیقی (٥) فلسفه (٥) عکاسی (٥) نیچه (٥) آتی بان (٥) آلبر کامو (٥) چه گوارا (٥) ماهنامه فریاد (٥) خبرگزاری ایبنا (٤) ماهنامه گذرگاه (٤) منصوره اشرافی (٤) در جست و جوی هویت (٤) فریاد بلند عصیان (٤) سیمین دانشور (٤) داستان (٤) نقد و بررسی (٤) عطار (٤) در جستجوی هویت فراموش شده (٤) سکوت سپری شده (٤) در تاریکی سوزان (٤) در برزخ تساوی (۳) روسپییان سودا زده من (۳) سالینجر (۳) مارکز (۳) مهدی اخوان ثالث (۳) سینمای مستند (۳) نوبل (۳) گفتگو (۳) آیدا (۳) رضا قاسمی (۳) عباس معروفی (۳) 8 مارس (۳) عمادالدین نسیمی (۳) فرشته ای در خانه (۳) شور آفرین (۳) سایت والس (۳) مهراوه جوان (۳) saturated darkness (۳) آنتونیو بوئرو بایخو (۳) آلبا دسس پدس (۳) خبرگزاری ایسنا (۳) چراغها را من خاموش می کنم (۳) زیستن از نوع اول (۳) سپنج (۳) فالکنر (۳) حسین منصوری (٢) خبرگزاری ایانا (٢) سرگی یسنین (٢) مایاکوفسکی (٢) سیاوش شاملو (٢) میشل فوکو (٢) مهرهرمز (٢) فرانسیسکو گویا (٢) در انتظار گودو (٢) سایت مرور (٢) سایت ادبی دیباچه (٢) پاییز را به خاطر بادهایش (٢) غزلیات شمس (٢) غلامحسین ساعدی (٢) برتولت برشت (٢) ساموئل بکت (٢) حلاج (٢) ریلکه (٢) لورکا (٢) مولانا (٢) شریعتی (٢) بهار (٢) ناظم حکمت (٢) نوروز (٢) ایلنا (٢) منوچهر آتشی (٢) سال بلوا (٢) من ری (٢) ژاک پره ور (٢) عین القضات (٢) یاشار احد صارمی (٢) کیان وش شمس اسحاق (٢) ناتور دشت (٢) لنگستون هیوز (٢) گالری ثالث (٢) شبهای تهران (٢) والتر بنیامین (٢) جایزه شعر زنان (٢) حرفهای همسایه (٢) سایت کارگاه (٢) علیرضا بهنام (٢) اسماعیل خویی (۱) طاهر صفار زاده (۱) انقلاب فرهنگی (۱) نیکول فریدنی (۱) هومن بابک نیا (۱) آنتونیونی (۱) تعزیه در نقاشی (۱) تی اس الیوت (۱) وردی که بره ها می خوانند (۱) فرد زینه مان (۱) اروفه (۱) ژان کوکتو (۱) رومن پولانسکی (۱) مکرمه قنبری (۱) اکسپرسیونیسم (۱) خوزه کراویرینها (۱) ژان کریستف (۱) مسیح باز مصلوب (۱) نیکوس کازانتاکیس (۱) یانیس ریتسوس (۱) پینک فلوید (۱) عشق و ازدواج (۱) لوح (۱) ابراهیم گلستان (۱) ویتگنشتاین (۱) پیانیست (۱) خبر گزاری فارس (۱) قیصر امین پور (۱) هیوا مسیح (۱) محمود دولت آبادی (۱) رادیو زمانه (۱) پروست (۱) آلن دوباتن (۱) کلود لانزمن (۱) تفکیک ارزشگذاری ادبی (۱) man ray (۱) پل نیومن (۱) فریدا کالو (۱) بوی پاییز (۱) هنری مور (۱) شهرنوش پارسی پور (۱) خلیل پاک نیا (۱) صالح نجفی (۱) تیرداد نصری (۱) صادق هدایت (۱) حافظ (۱) سعدی (۱) مشهد (۱) یداله رویایی (۱) اسکار (۱) خبرگزاری مهر (۱) رومن گاری (۱) اوباما (۱) شطرنج (۱) آرمانگرایی (۱) دادائیسم (۱) رومن رولان (۱) مارسل پروست (۱) رسانه (۱) کلیدر (۱) زرتشت (۱) اصغر فرهادی (۱) فقر (۱) برگمن (۱) شیرین عبادی (۱) اورهان پاموک (۱) تکثیر غیر قانونی (۱) obama (۱) یوش (۱) ایسنا (۱) روسو (۱) روزنامه شرق (۱) نزار قبانی (۱) شفیعی کدکنی (۱) جایزه صلح نوبل (۱) هشت مارس (۱) اکبر رادی (۱) صدام (۱) آدونیس(علی احمد سعید) (۱) mansourehgallery (۱) دیدگاه هنری ادبی نهم (۱) دیدگاه هنری ادبی دهم (۱) شهرگان (۱) بهار 1390 (۱) نعمت آزرم(میرزازاده) (۱) روزنامه شهرآرا (۱) شهریار گلوانی (۱) قاسم صنعوی (۱) سمانه مرادیانی (۱) علیرضا اجلی (۱) سایت کافه داستان (۱) سالمرگی (۱) ذر برزخ تساوی (۱) in the purgatory of equatliy (۱) نشر آرست (۱) محمد مسافر (۱) جدایی نادر از سیمین (۱) دکتر بهار و خواستگار مرده (۱) معصومه سیحون (۱) ماهنامه پل ادبی (۱) سایت هنری نقش آوا (۱) سایت ادبی خزه (۱) سایت فرهنگی هفتان (۱) سایت صحنه ها (۱) سهراب رحیمی (۱) sohrab rahimi (۱) موسسه نقد حرفه ای (۱) کارل سندبرگ (۱) کته کولویتز (۱) kathe kollwitz (۱) کتابناک (۱) روسپیان سودازده من (۱) فرانس مارک (۱) اسبهای آبی (۱) مسعود حاجی حسن (۱) باقر پرهام (۱) holding on to myself (۱) peter callesen (۱) نلسون آلگرن (۱) ده شب شعر (۱) انیستیتو گوته (۱) مهر 1356 (۱) مهران صدرالسادات (۱) م ـ آزاد (۱) رضا سعیدی (۱) مارگو ت بیکل (۱) اورهان ولی (۱) ماهنامه کارنامه (۱) محمد تهرانی (۱) دل آرا دارابی (۱) فلا هرتی (۱) آلینوش طریان (۱) سعید سلطانپور (۱) نازنین نظام شهیدی (۱) کلاوس اشتریگل (۱) فلسفه و عرفان (۱) اصغر الهی (۱) سعید کاشانی (۱) سایت فل سفه (۱) ویکتور خارا (۱) ایولین رید (۱) افسردگی عمیق تر (۱) روزنا (۱) گلستانه (۱) مجتباپورمحسن (۱) مجله دنیای سخن (۱) قره العین (۱) نادر مشایخی (۱) شب موتسارت (۱) روزنامه همبستگی (۱) ژیژک (۱)
دوستان من دیدگاه - Diddgah Mansoureh Ashrafi Gallery مهرسان جوان سرور حوان خسین حوان خسین حوان پرتال زیگور طراح قالب